BİRİNCİ KISIM Genel Esaslar Amaç

 

MADDE 1 - Bu Tüzüğün amacı Kutlu Parti ile ilgili esasları düzenlemektir.

 

Kapsam

MADDE 2 - Bu Tüzük Kutlu Parti’nin kurulması, teşkilatlanması, her kademesinin faaliyetleri, birbirleri ile ilişkileri, görev yetki ve sorumlulukları, mal edinimi, gelir ve gelir kaynakları, gelirlerin toplanması ve giderlerin yapılmasındaki usul, iç ve dış denetim, kapanma ya da kapatılmasıyla ilgili tüm hükümleri kapsar.

 

Tanım

MADDE 3 - Aksi belirtilmedikçe bu Tüzükte geçen “Parti” ibaresinden Kutlu Parti, “Kanun” ibaresinden 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu, “Tüzük” ibaresinden işbu Tüzük anlaşılır. Parti; Referandumlar, Cumhurbaşkanı, milletvekili ve mahalli idareler seçimleri yoluyla, Tüzüğünde belirlediği usuller ve Programında belirlenen görüşleri doğrultusunda çalışarak, iktidara gelmek üzere kurulmuş, tüzel kişiliğe sahip Anayasal ve yasal bir kuruluştur. Milli iradenin demokratik bir devlet ve toplum düzeni içinde ülkemizin çağdaş medeniyet seviyesinin üzerine çıkması yönünde oluşmasını gerçekleştirmek için, ülke çapında yeterince teşkilatlanır ve faaliyet gösterir.

 

Vazgeçilmez ve değiştirilemez niteliği

MADDE 4 - Parti, demokratik siyasetin, toplumsal hayatın vazgeçilmez bir unsuru olduğuna inanır. Atatürk ilke ve inkılaplarına bağlı olarak çalışır. Anayasa’nın değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez hükümlerini kararlılıkla savunur. Başta yetişmiş insan gücü, zaman ve ülke kaynakları olmak üzere her türlü israftan kaçınır. Gerek iç işleyişinde gerekse ülke siyasetinde “temsilde adaleti ve yönetimde istikrarı” bağdaştırmayı gözetir. Kuruluşunun, işleyişinin, karar ve kurallarının ehliyet ve liyakati önceleyen, açık, şeffaf, dengeli, gerekçeli, anlaşılır, öngörülebilir, uygulanabilir, ölçülebilir ve denetlenebilir olmasını hedefler. Parti Tüzüğünün bu maddesi yasal bir zorunluluk olmadıkça değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.

 

Yasal dayanak

MADDE 5 – Parti, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 68. ve Siyasi Partiler Kanunu’nun 5.maddesinin tanıdığı hakka dayanarak serbestçe kurulmuştur.

 

Üye olma ve üyelikten çekilme hakkı

MADDE 6 - Her Türk vatandaşı Anayasa’da, Kanun’da ve bu Tüzük’ te gösterilen şartlara ve usullere göre Parti’ye üye olma ve dilediği anda üyelikten çekilme hakkına sahiptir. Temel ve gerek kıstas vatanseverliktir. Anayasa’mızın 66.madde 4.fıkrasına göre vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunup kesinleşmiş yargı kararıyla vatandaşlıktan çıkarılmadıkça, her Türk vatandaşı vatansever sayılır ve Parti üyeliğini sürdürebilir. Üyelikle ilgili yeter kıstas ise Parti’yi benimsemek, ilkelerini bir bütün olarak özümsemek ve başarısı için çalışmaktır. Vatandaşlığa sonradan kabul edilenler, üzerinden 10 (on) yıl geçmemiş ve bu sürenin en az son 1 (bir) yılında Türkiye’de oturmamışlarsa, Partiye üye olamazlar. Yasal mazeretle erteletmiş olanlar hariç, yükümlü olduğu askerlik hizmetini yerine getirmemiş olanlar da Partiye üye kaydedilmez. Başka bir siyasi partide üyeliği devam eden kişi Parti’ye üye olamaz. Üyelik, birey ile Parti tüzel kişiliği arasındaki yazılı bir sözleşmedir. Tarafları; kişinin bizzat kendisi ile Parti tüzel kişiliği adına da, başvurduğu birimin yetkilendirilmiş Üyelik Birimi görevlisidir. (Değişik fıkra: 18/8/2024) Temel Üyelik Birimi, Parti tüzel kişiliği adına ilçe teşkilatlarıdır. Kişi, üyelik başvurusu esnasında öncelikle ikamet ettiği ilçeyi belgeler. İlçe teşkilatı kurulmuş ise doğrudan o ilçe adına Partiye kaydedilir ve kaydı bekletilmeksizin ikamet ettiği ilçeye gönderilir. İkamet ettiği ilçe henüz kurulmamışsa yine ikamet ettiği ilçe adına Parti’ye kaydedilip üyeliği, “Genel Merkez depo üye” olarak tutulmak üzere Ankara ili Çankaya ilçe teşkilatına gönderilir. Üyeler, her olağan Kurultay takvimi ya da Cumhurbaşkanı, genel/yerel seçim için üyelikten doğan haklarını yalnızca bir ilçe ya da bir ilçe kümesinde ve yine o ilçenin bağlı olduğu ilde ya da seçim çevresinde kullanabilirler. Genel seçimlerde, yapılacak seçimin seçim çevresi veya ilçe kümesi, temayül yoklaması yoluyla aday tespiti için de aynen geçerlidir. Mahalle ya da köylerden ilçe kongre delegesi adayı olabilmek için, ilan edilen olağan Kurultay takvimi “başlangıç tarihinde” o mahalle ya da köyde Partiye kayıtlı üyelerden olmak gerekir. Mükerrer kayıtla karşılaşılması durumunda en son kaydolduğu yerdeki kayıt geçerlidir. Partinin Cumhurbaşkanı adayı için ön seçim veya temayül yoklamasında, kayıtlı olduğu ilçeye bakılmaksızın, depo üyeler dâhil, tüm üyeler oy kullanabilir.

 

Parti teşkilat yapısı

MADDE 7 - Parti; temel teşkilat birimleriyle, Parti grupları, yan kuruluşlar, ihtiyari merkez kurullar ve yurt dışı temsilciliklerinden meydana gelir.

 

1) TEMEL TEŞKİLAT BİRİMLERİ

A) GENEL MERKEZ TEŞKİLATI

1) Kurucular Kurulu

2) Kurultay

3) Genel Başkan

4) Genel İdare Kurulu

5) Merkez Disiplin Kurulu

6) Başkanlık Divanı

7) Merkez Üyelik Birimi

 

B) TAŞRA TEŞKİLATI

1) İL TEŞKİLATI

a) İl Kongresi

b) İl Başkanı

c) İl Yönetim Kurulu

d) İl Disiplin Kurulu

e) İl Divanı

f) İl Üyelik Birimi

 

2) İLÇE TEŞKİLATI

a) İlçe Kongresi

b) İlçe Başkanı

c) İlçe yönetim Kurulu

d) İlçe Divanı

 

2) PARTİ GRUPLARI

A) TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ PARTİ GRUBU

B) İL GENEL MECLİSİ GRUPLARI

C) BELEDİYE MECLİSİ GRUPLARI

 

3) YAN KURULUŞLAR

A) MERKEZDEKİ ve MERKEZE BAĞLI YAN KURULUŞLAR

1) Siyaset Akademisi

2) Parti İçi Eğitim Merkezi veya Kısa Süreli Kamplar

3) İl Kümeleri ve Küme Eğitimcileri

 

B) MERKEZE, İL veya İLÇE TEŞKİLATLARINA BAĞLI YAN KURULUŞLAR

1) Seçim Çevresi Başkanlıkları veya Temsilcilikleri

2) İlçe Kümeleri

3) Sandık Bölgesi, Köy, Mahalle veya Semt Temsilcilikleri

4) İHTİYARİ MERKEZ KURULLAR

A) YÜKSEK İSTİŞARE KURULU

B) PARTİ MÜFETTİŞLİĞİ

C) SİYASİ ETİK KURULU

5) YURT DIŞI TEMSİLCİLİKLER Parti teşkilat yapısını oluşturan yukarıdaki kurullardan Türkiye Büyük Millet Meclisi Parti Grubu, Tüzüğün İKİNCİ KISIM BEŞİNCİ BÖLÜMDE anlatıldığı gibi oluşur ve çalışır. Partili en az üç üyenin bulunduğu belediye meclislerinde “belediye meclisi grupları”, Partili en az üç il genel meclisi üyesinin bulunduğu illerde de “il genel meclisi grupları” oluşturulur. İl başkanları; illerde il yönetim kurulunun onayıyla il genel meclisi ve belediye meclisi üyelerini toplantıya çağırabilir. Aynı şekilde ilçe başkanları; ilçe yönetim kurullarının onayıyla, belediye meclis grubu üyelerini toplantıya çağırabilir. Partinin yerel politikalarıyla ilgili bağlayıcı kararlar bu toplantılarda alınır. Bu toplantılar üç ayda bir olağan olarak yapılır. Taraflar olağanüstü toplantı da isteyebilirler. Diğer kurullar ve yabancı ülkelerdeki yurt dışı temsilcilikler işbu Tüzüğün ilgili maddelerinde veya ara başlıkları altında anlatıldığı yerlerde, zamanlarda ve şekillerde oluşturulur. Yukarıdaki organlar oluşturulurken; Delegelikler dâhil Parti organ seçimlerinde veya atamalarında veya Yerel ve Genel seçimlerde birden fazla kişinin aday olarak belirlenip gösterildiği listelerde, asıl ve varsa yedeklerde ayrı ayrı olmak üzere “yaş ve cinsiyet kuşağı dengesi” gözetilir. Bu amaçla, yukarıdaki kurulların asıl ve yedek üye sayıları 4 (dört) ve katları şeklinde belirlenir. Sayıları “hesaplama yöntemiyle” belirlenen üst kurul delegelikleri ile milletvekilliği ve yerel meclis adaylıklarında da rakam 4’e bölünerek 4 ve katları eşit, 4’ten az veya artık sayılar ise yine kuşaklar arasında dengeli dağıtılır. 4’ten az ve artık kontenjanların hangi yer ya da organ için hangi öncelikle tahsis edileceğine Genel Başkanın teklifi üzerine Genel İdare Kurulu “gerekçe belirterek” karar verir ve keyfiyeti önceden ilan eder. Seçim veya atama tarihinde 18-40 yaş arası olanlar “genç”, 41 yaşından gün almışlar ve üzeri “yetişkin kuşak” addedilir. 4 kuşağın her birinden (genç kadın, genç erkek, yetişkin kadın, yetişkin erkek) yeter sayıda aday çıkmadığı hallerde, kongre/Kurultay seçimi, önseçim, atama veya temayül yoklaması dâhil aday belirleme işlemi, aday çıkan kuşaklar için yapılır. Boşalan adaylıklar aynı kuşaktan tamamlanır. Seçilip boşalmış üyelikler de aynı kuşağın en üst sırasındaki yedek çağrılarak tamamlanır. Sadece genç (geçici divan kâtip üyelikleri) veya sadece yetişkin (yüksek istişare kurulu üyelikleri) üyelerden oluşan kurullarda da mutlaka cinsiyet kuşağı dengesi aranır. Kurucu il ve ilçe yönetimlerinin oluşturulması ve atanmasında taliplisi eksik veya hiç olmayan kuşak olursa, bu tüzüğün konuya ilişkin “geçici maddesine” göre işlem yapılır.

 

İKİNCİ KISIM Parti’nin Teşkilatlanması BİRİNCİ BÖLÜM Kuruluşu Parti’nin kurulması, adı, kısaltılmış adı ve özel işareti

MADDE 8 - Parti; farklı yaş kuşağı, cinsiyet ve seçmen dağılımı dengesi bir arada gözetilerek; yurt genelinde ve yurt dışında yaşayan, işbu Tüzüğün sonundaki cetvelde alfabetik sırayla adsoyadı listesi ve imzaları yer alan Türk vatandaşları tarafından kurulmuştur. Bütün Kurucular tarafından imzalanarak İçişleri Bakanlığı’na verilen “kuruluş bildirisine” Kurucuların siyasi parti kurucusu olabilme şartlarını taşıdıklarını belirten ayrı ayrı düzenlenmiş imzalı beyannameleri, adı, soyadı, doğum yeri ve tarihi, öğrenim durumları, meslek veya sanatları, ikametgâh bilgileri, nüfus kayıt örnekleri, adli sicil belgeleri ve son sayfasındaki alfabetik adsoyadı listesi tüm Kurucularca imzalanmış Parti Programı eklenmiştir. Partinin tam yazı halinde adı Kutlu Parti’dir. Parti’nin kısaltılmış adı da Kutlu Parti’dir. Parti’nin özel işareti Şeklindeki beyaz zemin üzerinde Hayat Ağacı işareti ve altında Kutlu Parti yazısı şeklindedir Parti'nin Genel Merkezi Ankara'da, kuruluş bildirisinde belirtilen adrestedir. Parti‘nin Programı, Kurucuların imzalayıp kuruluş bildirisi ekinde İçişleri Bakanlığı’na verdikleri Programdır.

 

Tüzel kişilik kazanma

MADDE 9 - Parti; 2820 Sayılı Kanun’un 8.maddesi ve işbu Tüzüğün 8. maddesinde belirtilen kuruluş bildirisi ve eki belgelerin İçişleri Bakanlığı’nca teslim alındığına dair “alındı belgesi” verildiği anda tüzel kişilik kazanmıştır.

 

Siyasi partiler sicili ve tescil

MADDE 10 - Kuruluş bildirisi ve eklerinin bir suretinin Bakanlıkça üç gün içinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesiyle öncelikle isim, rumuz ve özel işaret tescili gerçekleşir ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca Kurucular Kurulu cetveli, Tüzük ve Programı kayda alınarak Parti sicil dosyası tutulmaya başlanır. Kanun’un ve bu Tüzüğün 33.maddesine göre organlarda görev alanlara ilişkin Genel Merkez ve Valilikler tarafından yapılan bildirimler bu sicil dosyasına konulur. Parti’ye kayıtlı üyelerin ilçelere göre olmak üzere onaylı listeleri de Genel Merkezce düzenlenerek Başsavcılıkça uygun görülen zaman aralıklarında Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. Parti Tüzük ve Programında yapılan değişiklikler ile çıkarılan yönetmelik, seçim beyannamesi ve diğer yayınlar da yayın veya değişiklik tarihinden itibaren 15 gün içinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. Partinin yapacağı kongre/Kurultay delege seçimleri ile temayül yoklaması ve önseçimlerde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmiş üye listeleri esas alınır.

 

İKİNCİ BÖLÜM

 

Üyelik Üyeliğe başvuru, kabul, kayıt, karar, şekil

MADDE 11 - Parti'ye üye olmak isteyen ve üyelik şartlarını taşıyan herkes, üç nüsha olarak düzenlenmiş üyelik başvuru formunu doldurur veya doldurtur, ulaştığı bir Üyelik Biriminde ıslak imzası ile teyit eder ve ilgiliye teslim eder. İlçenin Üyelik Birimi ilçe yönetim kuruludur. İllerde ve Genel Merkezde de birer Üyelik Birimi oluşturulur. Birim üyeleri gönüllü ve nöbetleşe olarak çalışırlar. İl Üyelik Birimi, il yönetimi (asıl ve yedek) içinden her kuşaktan ikişer olmak üzere 8 (sekiz) üyeden oluşur. İl başkanı tarafından atanırlar. Birimin -varsa - tercihen her birinin ama en az bir üyesinin, üyelik başvurularını hukuki açıdan değerlendirip sonuçlandırabilecek yetkinlikte hukuk eğitimi veya eşdeğeri eğitim almış olması gerekir. Genel Merkez Üyelik Birimi de, Genel İdare Kurulu (asıl ve yedek) içerisinden, aynı oran, nitelik ve yetkinlikte 16 (on altı) üye, Genel Başkan tarafından atanarak oluşturulur. İl ve Merkez Üyelik Birimlerinde boşalan üyelikler aynı yöntemle tamamlanır. Merkez Üyelik Birimine en az bir kişi olmak üzere yeterli sayıda büro görevlisi sağlanır. İş hacmine göre ve imkân olursa illerde de müstakil bir büro görevlisi sağlanır, imkân olmadığı durumlarda ilin mevcut Parti personeli öncelikle İl Üyelik Biriminin işlerini görür. İlçelerde Üyelik Biriminin işlerini ilçe yönetim kurulu nöbetleşe yürütür. Tüm Üyelik Birimlerinin hafta sonları ve resmî tatiller de dâhil azami sürelerle açık olması ve başvuru kabul edip en kısa sürede neticelendirmesi hedeflenir. Üyelik başvuru formunu teslim alan Üyelik Birimi üye ya da büro görevlisi, ilgiliye “huzurumda karşılıklı imzalanmıştır” kaydı düşülmüş son nüshayı “alındı belgesi” olarak verir ve aynı gün Üye Başvuru Defterine numara sırası ile kaydeder. Genel Merkez ve İl Üyelik Birimleri kendilerine yapılan başvuruları 7 (yedi) gün içinde değerlendirir ve üyeliğe kabul edilenleri, kabul tarihi, numarası ve ekleriyle beraber eğer kurulmuş ise derhal ilçesine gönderirler. (Değişik cümle: 18/08/2024) İkamet ettiği ilçe kurulmamış olanların kaydı Ankara ili Çankaya İlçe Teşkilatında toplanır ve Parti tüzel kişiliği adına özel bir kodla ilçe esasına göre “Genel Merkez depo üye” olarak bekletilir. Üyelik başvurusu ret edilenler, durumun adreslerine tebliğinden itibaren 15 (on beş) gün içinde ilde il yönetim kuruluna, Genel Merkezde ise Genel İdare Kuruluna itiraz edebilirler. İtirazlar ilde 7 (yedi) gün içerisinde, Genel Merkezde Genel İdare Kurulunun ilk toplantısında görüşülür ve karara bağlanır. Gerekçesi belirtilerek verilecek bu kararlar kesindir. Yurt içi ve yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları Parti'nin resmi internet adresi üzerinden de üyelik için gerekli bilgilerle üyelik “ön başvurusu” yapılabilir. “Giriş aidatı ödendi” bilgisi ekli bu şekildeki ön başvurular, ilgili Üyelik Birimlerince ön değerlendirmeye tabi tutulur ve karar olumsuz ise sonuç ilgiliye yine internet üzerinden bildirilir. Aidat iadesi yapılmaz. Üyeliği kabul edilebilecek olanların ise başvuru formunu imzalamak ve teslim etmek üzere, erişebilecekleri, üyelik birimi bulunan yurt içindeki ya da yurt dışındaki bir teşkilatla irtibatlanmaları sağlanır. Kurulu ilçelere kayıt için internet üzerinden başvuranlardan, geçerli mazereti olanların da, talep ederlerse, ilçe içinde ve erişimi kolay olmak şartıyla, imza ve evrakının alınması için adreslerine gidilebilir. İlçe yönetim kurulları doğrudan kendilerine yapılmış ve Üye Başvuru Defterinde biriktirilen üyelik başvurularını, Parti Tüzüğündeki hükümlere göre inceleyerek, en geç 7 (yedi) gün içinde karara bağlarlar. Başvurunun kabulü halinde üyelik kaydı, ilgilinin adı ve soyadı, T.C. Kimlik Numarası, doğum yeri ve tarihi, öğrenim durumu, mesleği veya sanatı, ikametgâhı ve iletişim bilgileri, köy ve mahalle esasına göre düzenlenmiş olan Üye Kayıt Defterine karar tarih ve sırasına uygun olarak işlenir. Kaydın elektronik veri tabanında da gözükmesi için, bilgiler, eş zamanlı olarak, Yargıtay’a elektronik veri aktarımı yapmaya yetkili birimle de paylaşılır. İlçe yönetim kurullarınca üyeliğe kabul edilmeme durumunda ise; ret kararı, ilgiliye 7 (yedi) gün içinde açıkça gerekçesi ile birlikte yazılı olarak tebliğ edilir. Üyelik başvurusu sırasında bildirilen iletişim adresine yapılan tebligat geçerlidir. Talebin reddine ilişkin kararlara karşı ilgili kişi, tebliğ tarihinden itibaren 15 (on beş) gün içinde ilçenin bağlı olduğu il yönetim kuruluna itiraz edebilir. İl yönetim kurulu itirazı inceler ve 7 (yedi) gün içinde karara bağlar. İtiraz üzerine gerekçesiyle verilen bu karar kesindir. “Huzurumda karşılıklı imzalanmıştır” kaydı düşülmüş ıslak imzalı başvuru formu mevcut olmayan ya da yetkisiz kişilerce düzenlendiği anlaşılan başvurular değerlendirilmez, bu gibi kişiler üye kaydedilmez.

 

Üyeliğe kabul şartları; haklar ve istisnalar

MADDE 12 - Parti, üyelik başvurularını aşağıdaki fıkrada belirtilen şartlar haricinde de sebep göstermeksizin reddetmeyeceğini taahhüt ve ilan eder. (Değişik birinci cümle: 22/2/2025) Siyasi Partiler Kanunu ile diğer ilgili mevzuatta herhangi bir siyasi partiye üye olamayacakları açıkça belirtilmiş olanlar ve kadına şiddet, cinsel istismar, yüz kızartıcı suçlar, terör suçları, 5816 Sayılı Kanun’da belirtilen Atatürk aleyhine işlenen suçlardan devam eden yargılaması ve affa veya zamanaşımına uğramış olsalar dahi mahkûmiyet hükmü bulunanlar Partiye üye olamazlar. Medeni ve siyasi haklarını kullanma ehliyetine sahip olup Parti’nin Tüzüğü ve Programı ile temel değer ve ilkelerini benimseyen, parti çalışmalarına katılmayı ve giriş aidatını ödeyip üyelik aidatını da düzenli ödemeyi kabul eden, Tüzüğün 6.maddesi 2.fıkrasında belirtilenler hariç her Türk vatandaşı dil, ırk, cinsiyet, din, mezhep, aile, sınıf ve meslek ayrımı yapılmaksızın Parti’ye üye olabilir. İlçelerde köy veya mahalle esasına göre kayıtlı üyeler, yasal ikametlerinin değişmesi halinde, üyeliklerinin bir başka köy veya mahalleye veya bir başka ildeki/ilçedeki adreslerine nakillerini isteyebilirler. Bu talep normal dönemde ivedilikle yerine getirilir. Yerel veya genel seçimler döneminde ise seçimin başlangıç tarihinden seçim sonuna kadar olan süredeki talepler, seçim sonuçlanınca yerine getirilir. Benzer şekilde olağan Kurultay dönemlerinde de “Kurultayın başlangıç tarihi” ile tüm ilçe kongrelerinin sonuçlandığı tarih arasında ilçe içi, ilçeler arası ve iller arası üyelik nakilleri yapılmaz. Üyeler, kayıtlı oldukları köy veya mahalle dışından başka bir köy veya mahalleden ilçe kongre delegesi seçilemezler. Kanun’un 20. maddesinin 3. fıkrasındaki birleştirilme hali saklıdır. Üyeler, kayıtlı oldukları ilçe dışından başka bir ilçe kongresinde, ilçenin bağlı olduğu il dışından başka bir il kongresinde, il delegesi ve Kurultay delegesi de seçilemezler. Aynı il içinde, başka bir ilçede ilçe başkanlığı veya ilçe yönetim kurulu üyeliğine aday olunabilir. Ancak bu durumda olanlar, bir Kurultay dönemi için yalnızca bir ilçe kongresinde bu hakkı kullanabilir. Üyeliği engelleyici, zorlaştırıcı tedbirlere başvurulamaz; üyelik istemlerini süresi içinde sonlandırmayan yöneticiler hakkında bu Tüzüğün disiplin hükümleri uygulanır. Kayıt yenileme, güncelleme ve benzeri adlarla üyelikler silinemez; temsilcilik kapanır ya da kapatılırsa üyelik ilçesinde kalmaya devam eder, ilçe veya il de kapatılırsa üyelik Genel Merkezde Parti tüzel kişiliği altında kapatılan ilçeler adına “depo üye” olarak devam eder. Partiye üye olmak isteyen TBMM üyeleri, büyükşehir belediye başkanları, il, ilçe, belde belediye başkanları ve Partiye kazandırılmalarında yarar görülen kişiler için; Genel Başkanın yazılı teklifi, Yüksek İstişare Kurulu’nun yazılı görüşü ve Genel İdare Kurulu’nun onayı ile karar verilir. Temsilcilikler hariç sıfat/makam sahibi değişik kurul başkan ve üyeleri ile milletvekilliği, büyükşehir, il, ilçe, belde belediye başkanlığı, yerel meclis üyelikleri yapmış veya yapmakta olanlardan, yasal mazereti olmaksızın Parti üyeliğinden istifa edenlerin yeniden Parti üyeliği için yapacakları başvurular hakkında karar verme yetkisi, Genel İdare Kuruluna aittir. GİK bu kararını, ilgilinin en son görev yaptığı kurulun veya grubun; bu yoksa o yer temel teşkilat birimi yönetiminin de görüşünü dikkate alarak verir. Sadece il delegesi veya Kurultay delegesi olanlar için, kongresinde seçildikleri ilçe ya da il yönetiminin görüşü dikkate alınır. İlçe kongresinin tabii ya da seçilmiş delegeleri ve Sandık Bölgesi, Köy, Mahalle veya Semt Temsilciliği üyeleri ile Partide üyelik dışında bir sıfatı-görevi bulunmayıp mazeretsiz istifa eden diğer üyeler de, istifaları üzerinden 6 (altı) ay geçtikten sonra, ilk kez üyelik başvurusu usulüne uygun olarak yeniden başvurabilirler. Üyeliğe kabul edilen tüm üyelerin üyelik başvuru formunun ıslak imzalı ilk nüshası Genel Merkezde, ikinci nüsha başvuruyu alan ve kaydı yapan Üyelik Biriminde toplanır ve saklanır. Üyelik nakillerinde nakil yazısı ekinde bu nüsha (ikinci nüsha) gönderilir. Üçüncü nüsha ise başvuru tamamlanınca “alındı belgesi” olarak ilgiliye verilir. Üyeliği ret edilenlerin formunun ilk iki nüshası 3 (üç) ay süreyle başvuruyu alan birimde bekletilip süre sonunda tutanakla imha edilir. Gerçekleşen üyeliklerin başvuru formları, Genel Merkezde ve illerde ilçe ölçeğinde; ilçelerde ise mahalle ve köy esasına göre arşivlenir. Parti Üye Kütüğü, elektronik ortamda veri aktarımı yoluyla, yalnızca Genel Merkezde ve Genel Merkezce görevlendirilmiş kişilerce, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı Parti sicili ile uyumlu olarak tutulur. Parti içi üyelik uyuşmazlıklarının çözümünde bu Kütük kayıtları esas alınır.

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Merkez Teşkilatı Genel Merkez organları

MADDE 13 - Partinin merkez organları; Tüzüğün 7/1-A.maddesinde sayılan Genel Merkez Teşkilatı organları ile yine 7.maddenin 3.fıkrasındaki Merkezdeki ve Merkeze Bağlı Yan Kuruluşlar ve 4.fıkrasındaki İhtiyarî Merkez Kurullardır. Anılan kurullardan Genel Başkan, Genel İdare Kurulu ve Merkez Disiplin Kurulu, İLK DEFASINDA, Büyük Kurultay yetkilerini kullanan Kurucular Kurulu tarafından, Kanun’un 16. Madde 1.fıkrası ve 17. Maddesi asgari sınırlarına uyularak, kendi üyeleri arasından, varsa yedekleriyle beraber oluşturulur. Kurucular arasından, Genel Başkan için birden çok aday yoksa, seçim açık oylama usulüyle yapılabilir. GİK ve Merkez Disiplin Kurulu için de, ilgili kurulların asıl ve yedek sayıları toplamının yarısından fazla aday başvurmamışsa, seçilen Genel Başkanın önereceği, GİK için 40 asıl ve en fazla 20 yedek, Merkez Disiplin Kurulu için de 8 asıl ve en fazla 4 yedekten oluşan blok liste Kurulun bilgisine sunulup açık oylamaya tabi tutularak seçim gerçekleştirilebilir. Anılan bu “ilk seçim” dışında GİK ve Merkez Disiplin Kurulu seçimlerinde blok liste yöntemi kullanılmaz; seçimler “birleşik alfabetik tercihli oy pusulası” ile yapılır. KURUCULAR KURULU Parti’nin “kurucu iradesini” temsil eden tabii ve daimî merkez organıdır. Kuruluş bildirisinde bilgileri ve imzaları bulunan ve Tüzüğün sonundaki işbu Tüzük metnine dahil cetvelde alfabetik sırayla adı soyadı listesi yer alan Kurucular, hayatta oldukları ve kuruculuk sıfatını taşıdıkları sürece, Kurucular Kurulunun tabii üyeleridir. Kurul, ilk olağan Kurultaya kadar, Kurultayın tüm yetkilerini kullanır. Aynı zamanda Kuruculuk sıfatı da taşımayan Genel Başkan, Genel İdare Kurulu üyeleri, Merkez Disiplin Kurulu Başkan ve üyeleri ile Partili bakan ve milletvekilleri de kuruculuk şartlarını haiz olmak kaydıyla, bu Kurulun “tamamlayıcı” üyeleridir. Kurul, normal zamanda Genel Başkanın veya hayattaki tabii üye tamsayısının beşte birinin daveti ile Genel Başkan başkanlığında, davette belirtilen yer, zaman ve gündemle, tamamlayıcı üyeleri de dâhil toplanır. Toplantı yeter sayısı salt çoğunluk, karar yeter sayısı ise katılanların salt çoğunluğudur. Kurucular Kurulu üyeleri, İçişleri Bakanlığının, Kanun’un 8. Madde 3.fıkrası ve son fıkrasına göre Parti’nin kurulduğu ve tüzel kişilik kazandığına dair bilgi ve belgelerin birer takımını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve Anayasa Mahkemesine gönderdiği tarihi takip eden ilk pazar günü saat 14.00’de, Parti Genel Merkezinde veya en yaşlı kurucu üyenin belirleyip duyurduğu Ankara merkezdeki bir adreste “çağrısız olarak” toplanırlar. Toplantıyı en yaşlı kurucu üye açar. Anılan toplantıyı, bu madde kapsamında yapılacak organ seçimlerinde Genel Başkanlığa ve Genel İdare Kuruluna aday olmayı düşünmeyen, Kurucular cetvelindeki en yaşlı bir kadın ve bir erkek üye “oturum başkanı” ve yine en genç iki kadın ve iki erkek üye de “kâtip üye” olarak aralarında görev bölümü yapıp, yapılacak işleri ve sırasını duyurarak, dönüşümlü olarak yönetirler. Yine seçimlere geçildiğinde, oy kullanacak azami her 75 üye için bir sandık olmak üzere, aralarında birer başkan ve ikişer üyeli yeteri kadar “seçim sandık kurulları” oluşturup oy verme işlemini, oyların ayrım ve sayımını ve sonuçların ilanını gerçekleştirirler. İlk oturumda, ilk iş olarak Kurucular arasından Kurucu Genel Başkan seçimi yapılır. Genel Başkan, katkı yükümlülüğü hariç, öncelikle bu Tüzüğün 15. Maddesindeki usul ve şartlara göre, maddede yeterli hüküm bulunmayan hususlarda 14 ve 21.maddeler emsal alınarak seçilir ve en yaşlı sandık kurulu üyesi veya oturum başkanı tarafından ilan edilir. Seçilen Genel Başkan isterse, kendisine teşekkür konuşması için söz verilir. İkinci oturumda, seçilen Genel Başkan Kanun’un 15/5 fıkrası gereği görevini yerine getirmede ve yetkilerini kullanmada kendisine yardımcılık etmek üzere işbu Tüzüğün 15. Maddesine göre belirlediği “Başkanlık Divanı” üyelerini görev ve yetkileriyle beraber tanıtır. Üçüncü oturumda, Tüzüğün 16. Maddesindeki şekil ve şartlara göre yine Kurucular arasından Genel İdare Kurulu ve 17. Maddesindeki şekil ve şartlara göre de Merkez Disiplin Kurulu asıl ve yedek üyeleri seçimleri, bu maddenin birinci fıkrasının gerektirdiği usul ve sayılar da dikkate alınarak “dengeli doğal adaylık ve birleşik alfabetik tercihli oy pusulası” ile gizli oy açık tasnif usulüne göre yapılır. Doğal adaylık usulüyle gerçekleşen seçimlerde hiçbir kademede, hiçbir organ için katkı alınmaz. Oy ayrım ve sayımı tamamlanıp tutanağa geçirilir. Her kuşaktan seçilenlerin genel kurula tanıtılmasıyla Kurucular Kurulunun ilk toplantısı sona erer. İşbu Tüzüğün 7. Maddesinde sayılan İhtiyari Kurullar ve Yan Kuruluşlar dâhil diğer merkez organlarının kuruluş gayeleri, üye sayıları, seçilme veya oluşturulma zamanları ve usulleri, birbirileriyle ilişkileri ile görev, yetki ve sorumlulukları, bu Tüzüğün aynı adı taşıyan kenar başlığı ya da ara başlıklar altında gösterildiği gibidir.

 

Kurultay

MADDE 14 - Partinin en yüksek organı Kurultay’dır. Kurultay, seçilmiş üyelerle tabii üyelerden oluşur.

a) Seçilmiş üyeler, toplamı TBMM üye tamsayısının iki katından fazla olmayacak şekilde il kongrelerince seçilecek delegelerden oluşur. Parti bir genel seçime girmiş değilse, Kanun’un 36.Madde 2.fıkrasına göre kongre yapacak yeterliğe ulaşmış illerin seçeceği Kurultay delegesi sayıları, azami sayının, anılan illerin bilinen son seçmen sayılarına oranlanması yoluyla hesaplanır ve Kurultay takviminin başlangıç tarihinden en geç 5 (beş) gün sonra Genel İdare Kurulu tarafından ilan edilir. Parti bir genel seçime girmiş ise bu hesaplama ve ilan, söz konusu illerin seçimde aldıkları oy sayılarına oranlanarak yapılır.

b) Tabii üyeler; Parti’nin Genel Başkanı, Genel İdare Kurulu üyeleri, Merkez Disiplin Kurulu başkan ve üyeleri, Partili bakan ve milletvekilleriyle kuruculukları devam eden Parti kurucularıdır. Bakanlar dışında; Başkanlık Divanı üyeleri, Küme Eğitimcileri, Merkez Üyelik Birimi üyeleri gibi merkezdeki bir göreve atama yoluyla gelenler, başka bir sıfatla kazanmamışlarsa, sadece bu sıfatlarıyla Kurultay tabii üyesi olamazlar. Parti Kurucuları ilk Kurultayı Parti’nin tüzel kişilik kazanmasından itibaren 2 (iki) yıl içinde toplamak zorundadırlar. Bu ilk Kurultaya Kanun’daki yeter sayı aranmaksızın, eğer varsa, süresi içerisinde kongresini yapmış olan illerden “seçilmiş delegeler” de çağrılır. Daha sonraki Olağan Kurultaylarda ise Kanun’un 36. Maddesindeki asgari yeterlikte ilden “seçilmiş delegelerin” çağrılı olması aranır. Olağanüstü Kurultaylarda seçimler, son Kurultaydan sonra ilk kez kongre yapmış iller veya kongrelerini yenilemiş iller varsa o illerden seçilen yeni delegelerle, yenileri seçilmemiş illerin ise eski delegeleri çağrılarak yapılır. Benzer şekilde Kurultay tabii delegeliklerinde de iki Kurultay arasında tabii delegelik sıfatını kaybedenler listeden çıkarılır, varsa yeni kazananlar listeye eklenir. Olağan Kurultay takvimi sürecinde yapmakla yükümlü oldukları il kongrelerini yapmamış olan iller, olağan ya da olağanüstü Kurultaya delege gönderemezler. Salt Kurucu sıfatı ile tabii delege olabileceklerin sayısı, seçilmiş delegelerin sayısının %15’inden fazla ise, Kurucular arasından seçilecek tabii delegelerin seçilme yöntemine, işbu tüzüğün 4.maddesindeki ilkeleri gözeterek, Genel Başkan karar verir ve kararını il kongreleri başlamadan duyurup hayata geçmesini sağlar. Parti kuruculuğundan da ayrılmış kurucular tekrar Partiye üye kaydedilmiş olsalar bile kurucu sıfatı ile tabii delege olamazlar. Taşıdıkları sıfat dolayısıyla Kurultay tabii delegesi olan kişiler, ayrıca il kongrelerince delege olarak seçilemezler.

Kurultayın görev ve yetkileri

a) Parti Genel Başkanını ve seçimle göreve gelecek merkez organlarının asıl ve yedek üyelerini gizli oylamayla seçmek,

b) Parti Tüzüğü ve Programında önerilen veya gerekli gördüğü değişiklikleri yapmak,

c) Genel İdare Kurulu faaliyet raporuyla gelir, gider ve kesin hesabını kabul veya reddetmek; gelecek dönem bütçesini müzakere edip karara bağlamak,

ç) Partiye üye kabul etmek,

d) Genel nitelikte olmak şartıyla Ülke ve Parti politikalarına ilişkin tavsiye kararları veya bağlayıcı kararlar almak.

e) Partinin adını ve simgesini değiştirmek, tüzel kişiliğinin feshi veya başka partiyle birleşmesi yoluyla kapanma ya da kapatılmasına karar vermek, fesih kararı verilmesi halinde Parti’ye ait malların tasfiyesi ve intikal şekli ve yerini karara bağlamak,

f) Kanun’da ve Parti Tüzüğünde verilen diğer görevleri ifa etmek, gündeminde yer alan konuları müzakere edip karara bağlamak,

g) Her kademe disiplin kurullarınca verilmiş disiplin cezalarını ilgili hükümlere göre affetmek Kurultayın görev ve yetkilerindendir.

Olağan ve Olağanüstü Kurultay

a) Kurultayın olağan toplantıları, Genel Başkan veya Genel İdare Kurulunun tespit edeceği yer ve zamanda yapılır.

b) Genel Başkan ve Genel İdare Kurulu, iki yıldan az, üç yıldan çok olmayan bir süre içerisinde olağan Kurultayı toplamak zorundadır.

c) Kurultayın olağanüstü toplantıları, Genel Başkan veya Genel İdare Kurulunun gerek görmesi halinde veya Kurultay delegelerinin en az beşte birinin noterden onaylı yazılı istemleri üzerine altmış gün içerisinde yapılır.

d) Seçimli olağanüstü Kurultay, Genel Başkan veya Genel İdare Kurulunun gerek görmesi halinde veya Kurultay delegelerinin, en az üçte birinin noterden onaylı yazılı istemleri üzerine altmış gün içerisinde yapılır. Seçimli Olağanüstü Kurultaylarda tüm organların seçimleri yenilenir ve seçilenler olağan Kurultaya kadar olan süreyi tamamlarlar. Yetkili organların altmış gün içerisinde Kurultayı toplamaması durumunda, istemde bulunanların noter onaylı taleplerinde belirledikleri üç asıl ve iki yedekten oluşan çağrı heyeti tarafından olağanüstü Kurultay toplanır. Noter onaylı taleplerde farklı isimlerin önerilmiş olması durumunda en fazla imzayla önerilen isimler çağrı heyeti vazifesini yerine getirir.

e) Olağan toplantıların gündemini Genel İdare Kurulu, olağanüstü Kurultay gündemini ise daveti yapan organ veya çağrıyı yapan delegeler tespit eder.

f) Gündemsiz Kurultay çağrısı yapılamaz.

g) Kurultayın yeri, günü, saati ve gündemiyle çoğunluk sağlanamadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya ilişkin hususlar, toplantıdan en az on beş gün önce il başkanlıklarına bildirilir. Mutat vasıtalarla ilan edilir.

h) Ayrıca Kurultayın yeri, zamanı ve gündemiyle çoğunluk sağlanamadığı takdirde yapılacak ikinci toplantıya dair hususlarla Kurultay delege listesi, toplantıdan en az on beş gün önce YSK’nın önceden belirlemiş olduğu ilçe seçim kurulu başkanlığına bildirilir.

i) İlçe seçim kurulu başkanı, gerektiğinde ilgili kayıt ve belgeleri de getirtip incelemek suretiyle varsa eksiklikleri tamamlattırdıktan sonra seçime katılacakları belirleyen listeyle yukarıdaki fıkrada belirtilen diğer hususları onaylar.

j) Kanun’un 21. maddesindeki esaslar dâhilinde ilçe seçim kurulu başkanı tarafından onaylanan bu listeler Kurultay toplantı tarihinden 7 (yedi) gün önce Parti Genel Merkez binasına her sahifesi görülebilecek şekilde asılarak ilan edilir. Aynı gün, yani toplantıdan 7 (yedi) gün önce, Kanun’un 115 madde ikinci fıkrasının gereği olarak toplantının mahiyeti, yeri ve tarihi, mahallin en büyük mülki amirliğine de bildirilir.

k) İlan süresi üç gündür ve bu süre içerisinde yapılacak itirazlar, ilçe seçim kurulu tarafından en geç iki gün içerisinde karara bağlanır. Kesinleşen ve mühürlenerek Partiye iade edilen listeye hiçbir suretle itiraz edilemez.

l) İlçe seçim kurulunca onaylanarak kesinleşen liste, Kurultayın delege yoklama çizelgesini oluşturur.

m) Kurultay, Kurultay delegeleri tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır.

n) Kurultayda yapılacak seçimler, ilçe seçim kurulunun gözetimi ve denetiminde yapılır. İlk toplantıda toplantı yeter sayısı sağlanamaz ise, ikinci toplantı hazır bulunan üyelerle yapılır.

o) Görüşmeler, gündem sırasına göre yapılır. Müzakerelere katılım, talep sırasına göre yürütülür. Parti Genel Başkanının, Genel İdare Kurulu üyelerinin, komisyon başkan veya sözcülerinin konuşma taleplerine öncelik verilir.

p) Parti Tüzüğü ve Programında değişiklik yapılmasına veya Partinin genel politikasını ilgilendiren konularda karar alınmasına dair teklifler hakkında karar verilebilmesi için teklifin; Genel Başkan, Genel İdare Kurulu veya Kurultay delegelerinin en az onda biri tarafından ileri sürülmüş olması gereklidir. Bu gibi teklifler, Kurultay divanı tarafından seçilecek bir değerlendirme komisyonunda görüşüldükten sonra, komisyon raporu ile birlikte incelenir ve karara bağlanır.

r) Kurultay, gündem maddeleri bitinceye kadar aralıksız devam eder.

Kurultayın açılışı

a) Olağan ve Olağanüstü Kurultay, usulüne uygun olarak yoklama yapıldıktan ve delegelerinin tamsayısının salt çoğunluğunun varlığı tespit edildikten sonra, Genel Başkan veya görevlendireceği kişi tarafından açılır. Genel Başkan Olağanüstü Kurultaya katılmamış ve kimseyi de görevlendirmemiş ise, Kurultay çağrı heyetinin görevlendireceği kişi tarafından açılır. Seçimli Kurultaylar ise en yaşlı Geçici Divan üyesi tarafından açılır.

b) Karar yeter sayısı, Kurultaya katılanların salt çoğunluğudur. Oylarda eşitlik halinde Genel Başkanın oyu doğrultusunda karar alınır.

c) Delege tam sayısının salt çoğunluğu ilk toplantıda sağlanamamışsa belirli gün ya da saatte ikinci toplantı aynı usulle açılır. İkinci toplantıda delege tamsayısının salt çoğunluğu aranmaz ve Kurultay hazır bulunanlarca usulüne uygun olarak gerçekleştirilir.

d) İkinci toplantıda da karar yeter sayısı, işbu Tüzüğün 29 madde 2.fıkrasındaki nisap saklı kalmak üzere, hazır bulunanların salt çoğunluğudur. Kurultay Divanı

a) Kurultayın açılışıyla birlikte, bir Kurultay divan başkanı, iki başkan yardımcısı ve dört kâtip üyeden oluşan Kurultay Başkanlık Divanı seçilir. Başkan yardımcıları ve kâtip üyeler başkanın yaptığı görev taksimine göre görev icra ederler.

b) Kurultay divanı için önergeler, delege tamsayısının en az onda birinin imzası ile Kurultayı açan kişiye verilir. Kurultay Divan Başkanı ve divan üyeleri seçimi, el kaldırmak suretiyle açık oyla yapılır.

c) Önce divan başkanlığı için önerilen isimler tek tek oylanır ve her biri için "kabul edenler" sayılır.

d) Oylama bitimiyle Kurultay divan başkanlığını kazanan isim açıklanır ve devamında Kurultay başkanlık divanının diğer üyelikleri için önerilen isimler, yine el kaldırmak suretiyle topluca yapılacak açık oylamada, her liste için “kabul edenler” sayılarak seçilirler.

e) Kurultay divan başkanı ve üyeleri, Kurultayın, Parti Tüzüğü, ilgili kanunlar ve mevzuata uygun olarak gerçekleşmesini temin için gerekli önlemleri almak, Kurultay gündemini icra etmek, Kurultayın ahengini ve düzenini sağlamak, tutanağı düzenlemek ve muhafaza etmekle yetkili ve görevlidirler.

f) Divan başkanı, söz talebinde bulunanların sırasını tespit eder, söz isteyenlere, takdir edeceği süreler içerisinde söz verir. Söz talebinde; Genel Başkan, Genel İdare Kurulu üyeleri ile komisyon başkanları veya sözcülerine öncelik tanınır. Kurultayda delege olmayanların ve misafirlerin söz talebi Kurultay divanın kabulüne bağlıdır.

g) Kurultay başkanlık divanı, kararlarını üye tam sayısının salt çoğunluğuyla verir. Oyların eşitliği hâlinde başkanın bulunduğu taraf, çoğunluğu sağlamış sayılır.

h) Kurultay divan başkanı, toplantı sırasında düzeni bozanları sözlü uyarır, sözlü uyarıya rağmen düzeni bozmaya devam edenler, oy verme hakları saklı kalmak kaydıyla toplantıdan çıkarılır.

i) Kurultay divan başkanı, gerekli görürse Kurultaya ara verip, izleyici yerlerini boşaltabilir. Bu konuda alınacak karar kesindir.

j) İlan edilmiş gündem maddeleri arasında sıra değişikliği veya başka bir konunun gündeme alınması, genel kurul kararıyla mümkündür. Gündem ve sıra değişikliği taleplerinin görüşülüp karara bağlanabilmesi için, talebin delege tam sayısının onda biri tarafından teklif edilmesi ve katılan delegelerin salt çoğunluğuyla kabul edilmesi gerekir. Yine bu talebin yazılı olarak gündemin okunmasını takiben Kurultay divanına sunulması gerekir. Gündem değişikliğinde, gündemin “saygı duruşu ve İstiklal Marşının okunması maddesinin önüne” açılış konuşması dahil, herhangi bir madde getirilemez. İstiklal Marşından sonra ilk iş olarak, Kurultay adına Anıtkabri ziyaret edecek ekibin görevlendirme duyurusu yapılır. Açılış konuşmaları ve raporların okunması Gündem sırası geldiğinde, açılış konuşması için Genel Başkana veya Genel Başkan hazır bulunmuyorsa, Genel Başkanın görevlendireceği kişiye söz verilir. Kurultayda ikisi de hazır bulunmuyorsa, Kurultay divanı durumu tutanakla tespit eder ve açılış konuşması yapılmaz. Gündem sırası geldiğinde faaliyet raporu okunur, komisyon kurulmasına gerek görülmez ise el kaldırmak suretiyle oylanır. Aynı şekilde mali hesaplar okunur, komisyon kurulmasına gerek görülmez ise el kaldırmak suretiyle oylanır.

Komisyonların oluşumu Aşağıdaki teklifler, Kurultay tarafından seçilecek bir komisyonda görüşüldükten sonra, komisyon raporuyla birlikte incelenir ve karara bağlanır.

a) Parti Tüzüğünde ve Programında veya Parti politikasını ilgilendiren konularda değişiklik yapılmasına dair Genel Başkan, Genel İdare Kurulu veya Kurultay delegelerinin en az onda biri tarafından ileri sürülmüş teklifler.

b) Kanunlar, Parti Tüzüğü ve Programı çerçevesinde toplumu ve Devleti ilgilendiren konularla kamu faaliyetleri konularına dair, Kurultayda hazır bulunan delegelerin en az üçte biri tarafından yapılmış teklifler.

c) Ayrıca, Genel İdare Kurulunun faaliyet raporunun ve kesin hesabının incelenmesi veya gündemde bulunan bir konu hakkında Kurultay delegelerinin salt çoğunluğunun karar vermesi halinde de yeter sayıda komisyon kurulur.

d) Komisyonlar; bir başkan, bir başkan yardımcısı, iki kâtip üye olmak üzere en az dört uzman üyeden oluşur.

e) Divan, komisyonların gündemini belirleyerek çalışmalarını başlatır. Komisyonların çalışma süresi, gündem maddelerinin görüşülmesini aksatmayacak şekilde, divan başkanlığı tarafından belirlenir. Her delege, komisyona yazılı görüş sunabilir.

f) Komisyon başkanı, komisyon huzurunda, işin mahiyetine uygun olmak kaydıyla, özel ihtisas gerektiren herhangi bir konunun açıklanması veya savunulması görevini, Kurultay üyelerinden birine verebilir.

g) Komisyon toplantı yeter sayısı üye tamsayısının salt çoğunluğu, karar yeter sayısı ise oylamalara katılanların çoğunluğudur. Oylarda eşitlik olması durumunda komisyon başkanının bulunduğu tarafın görüşü kabul edilmiş sayılır.

h) Komisyon başkanı, inceleme sonuçlarını gösterir raporunu, varsa ekleri ile birlikte Kurultay divanına sunar. Komisyon raporu Kurultayda oylanır. Kabul edilen komisyon raporları, Kurultay kararı niteliği kazanır.

 

Genel Başkan

MADDE 15 - Parti Genel Başkanı, Kurultay tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile en çok 3 (üç) yıl için seçilir. İlk iki oylamada sonuç alınamazsa üçüncü oylamada en çok oy alan seçilmiş sayılır. Kurucu Genel Başkan ise Kurucular Kurulunun ilk toplantısında, Kurul üyeleri arasından 13.maddedeki usul ve şartlar gözetilerek, en çok 2 (iki) yıllığına seçilir. Parti Genel Başkanlığının herhangi bir sebeple boşalması halinde Genel İdare Kurulu en geç on gün içinde toplanarak Parti’yi temsil yetkisini kendi üyeleri arasından seçeceği bir üyeye tevdi eder ve boşalmayı müteakip en geç kırk beş gün içinde toplanmak üzere seçimli olağan veya olağanüstü Kurultayı toplantıya çağırır. Seçilen yeni Genel Başkan ve yeni organlar olağanüstü Kurultayda seçilmişse, olağan Kurultaya kadar görev yaparak kalan süreyi tamamlarlar. Kurucu Genel Başkanlığın bir şekilde boşalması halinde en yaşlı Kurucu Üye Genel Başkanlığa vekâlet eder ve en geç 10 gün içinde Kurucular Kurulunu tamamlayıcı üyelerle beraber toplantıya çağırıp Kurucular veya Parti üyeleri arasından yeni Genel Başkanın seçilmesini sağlar. Genel Başkan, 7.maddedeki Parti teşkilat yapısını oluşturan birimlerden, Disiplin Kurulları ve İhtiyari Merkez Kurullar hariç tüm kurulların ve kendisi de milletvekili olması şartıyla TBMM Parti Grubunun tabii başkanıdır. Bir kişi üst üste veya ara vererek Olağan Kurultaylarda en fazla 2 (iki) dönem Genel Başkanlık görevine seçilebilir. İkinci dönemi sonunda yapılacak yeni Kurultay öncesi, toplamda fiilen 6 (altı) yıl genel başkanlık yapmamış veya fiilen T.C Cumhurbaşkanı veya T.C Başbakanı olan genel başkanlar, en fazla bir kez daha genel başkan seçilebilirler. Kurucu dönemdeki başkanlık fiili süreye eklenir ancak dönem olarak sayılmaz. Ay hesabında, gün alınmış ay tam ay sayılır.

Genel Başkanın görev, yetki ve sorumlulukları

a) Parti’yi temsil yetkisi Genel Başkana aittir. Parti adına dava açma ve davada husumet yetkisi de Genel Başkana veya dava konusuna göre görevlendireceği Siyasi işler veya Hukuk İşlerinden sorumlu Genel Başkan Yardımcılarına aittir.

b) Parti adına bağlayıcı demeçler vermeye; Parti teşkilatına tebliğ, talimat, genelge ve duyurular yayımlamaya sadece Genel Başkan yetkilidir.

c) (Değişik: 13/12/2025) Genel Başkan; Kanun’un 15.madde 5.fıkrasının kendisine tanıdığı yetkiye istinaden, Parti üyeleri arasından yardımcılarını seçer ve atar. Bu kapsamda;

1. Genel Sekreter

2. Genel Muhasip

3. Siyasi İşler ve Parlamento ile İlişkiler Başkanı

4. Üretim ve Kalkınma Politikaları Başkanı

5. Ulusal Güvenlik Politikaları ve Dış İlişkiler Başkanı

6. Teşkilat Başkanı

7. Seçim ve Hukuk İşleri Başkanı

8. Medya, İletişim ve Tanıtım Başkanı

9. Sağlık ve Sosyal Güvenlik Politikaları Başkanı

10. Ar-Ge, Ölçme, Değerlendirme ve Planlama Başkanı

11. Yerel Yönetimler Başkanı

12. Sivil Toplum ve Halkla İlişkiler Başkanı

13. Türk Devlet ve Toplulukları Başkanı

14. Avrupa Türkleri Başkanı

15. Balkan Türkleri Başkanı

16. Çevre, Şehircilik ve İskân Politikaları Başkanı

17. Eğitim Politikaları Başkanı

18. Denizcilik Politikaları Başkanı

19. Aile ve Sosyal Politikalar Başkanı

20. Gençlik ve Spor Politikaları Başkanı

21. Merkez Üyelik Birimi Başkanı

22. Parti Sözcüsü Unvanları ile görev yapacak BAŞKANLIK DİVANI üyeleri, Genel Başkan’a görevinin yerine getirilmesi ve yetkilerini kullanmasında yardımcılık ederler. Divan üyelerinin en az 4 (dört) yıllık örgün yükseköğretim mezunu olması gerekir. Bir kişi üst üste en fazla iki olağan kurultay döneminde Başkanlık Divanı üyesi olarak görev yapabilir. İlk olağan Kurultaya kadar geçen süre dönem olarak sayılmaz. Divan üyeleri Başkanlık Divanı toplantılarında hazır bulunamayacaklarında, hangi Divan üyesinin kendilerine vekâlet edeceğini yazılı olarak Genel Sekreterliğe bildirirler. d) Genel Başkan, Başkanlık Divanı üyelerinin görev tanımlarıyla çalışma usul ve esaslarını genelge ile düzenler. Gerek görmesi halinde görevden alma, görev tanım ve dağılımlarını değiştirme; görev ekleme veya kaldırmaya tam yetkilidir. e) Başkanlık Divanı’nı olağan veya olağanüstü toplantıya çağırır, gündemini tespit eder. f) (Değişik: 13/12/2025) Bilgi, tecrübe ve uzmanlığından yararlanacağı isimleri, Divanda belirlenecek ihtiyaç ve norm kadro dâhilinde kendisine danışman olarak atar. Benzer şekilde Başkanlık Divanı üyelerinin yardımcılıklarına da önerilen isimleri atayabilir. Bu kapsamda Genel Sekreter’e en fazla 4 (dört), diğer Genel Başkan Yardımcılarına en fazla 2 (iki) ve Parti Sözcüsüne de en fazla 1 (bir) yardımcı atanabilir. Bu fıkra gereği atanan danışman ve yardımcıların görevi, seçimli Kurultay ardından yeni Başkanlık Divanı oluştuğunda yeniden atanmazlarsa kendiliğinden sona erer. g) Merkezdeki ve Merkeze Bağlı Yan Kuruluşlar ile İhtiyari Merkez Kurulların oluşturulma zamanına karar verir, üyelerini Genel İdare Kuruluna teklif eder veya doğrudan atar. h) Milletvekili, büyükşehir, il belediye başkanı ve gerek gördüğü ilçe belediye başkanı aday adayları hakkında; gerek yasalar gerekse Partinin ilke, karar ve genel politikalarına uygunluk açısından Genel İdare Kurulu tarafından belirlenmiş “aranacak niteliklere” uygunluğun tespiti için “ön inceleme kurulları” oluşturur. i) Ön inceleme raporları sonucu aday adaylığı uygun görülenleri ilan eder ve yapılacak temayül yoklamasında adil ve eşit bir şekilde yarışmalarını sağlar. j) Parti Tüzüğü gereği Genel İdare Kurulunca kabul edilen yönetmelikleri yürürlüğe koyar. k) Gerektiğinde, kendisine vekâlet etmek üzere yardımcılarından birisini görevlendirebilir. l) Genel İdare Kurulunu, Genel Merkezde veya uygun gördüğü yerde olağan veya olağanüstü toplantıya çağırır; gündem tekliflerini değerlendirir, belirlenen gündemlerin görüşülmesini, gereken kararların alınmasını, uygulanmasını ve takibini sağlar. m) TBMM Grubu ile teşkilat kademeleri arasında çalışma ahengini, iş birliğini sağlar ve gerek duyarsa kurullara birleşik toplantılar için çağrı yapıp anılan toplantılara başkanlık eder. n) Milletvekili ise Türkiye Büyük Millet Meclisi Grup Başkanlığı görevini yürütür. o) Kanun, Parti Tüzüğü ve diğer mevzuatın kendisine vermiş olduğu tüm görevleri yapar ve yetkileri kullanır. ö) Partiyle ilgili iş ve işlemlerinden dolayı Kurultaya karşı sorumludur. Kurucu Genel Başkanlar da aynı şekilde Kurucular Kuruluna karşı sorumludur.

 

Merkez karar, yönetim ve icra organları

MADDE 16 - Partinin merkez organları Tüzüğün 7.Maddesinde sayılan organlardır. Genel İdare Kurulu (GİK) Kanun’un 16.Maddesinde bahsi geçen Merkez Karar Kurulu ile Merkez Yönetim Kurulunun (MKYK) tek kurul halinde oluşturulmuş şeklidir. GİK; yerine göre karar, yerine göre yönetim, yerine göre icra organıdır. GİK, Kurultay kararlarıyla çelişmemek kaydıyla Partinin son karar merciidir ve kararlarında tamamen bağımsızdır. GİK karar yetkisini her durum ve şartta Genel Başkan’la, yönetim yetkisini il kümelerinde, tamamlayıcı üye sıfatıyla sadece ilgili kümenin Eğitimcileriyle, icra yetkisini Genel Başkanlıkla paylaşır. Merkez Üyelik Birimi ise Genel Merkezde GİK’e bağlı olarak çalışan özel görev tanımlı bir icra birimidir. Genel İdare Kurulu’nun kurulması Genel İdare Kurulu (GİK), Kurultaydan sonra Partinin en üst organıdır.

a) GİK; Genel Başkan ve Kurultayda gizli oyla seçilen 80 (seksen) asıl, 40 (kırk) yedek üyeden oluşur. GİK üyeleri yurt genelinden ve yurt dışından başvuruları kabul edilenler arasından her kuşaktan 20’şer asıl, 10’ar yedek üye olarak seçilirler ve tüm yurtta ve yurt dışında Parti’yi temsil ederler.

b) Genel Başkan, Genel İdare Kurulunun başkanıdır. Genel Başkan, yokluğunda yerine bir Başkanlık Divanı üyesini görevlendirmediği takdirde Genel İdare Kuruluna, Siyasi İşler Başkanı başkanlık eder.

c) Genel İdare Kurulu’nun görevi, seçildikleri Kurultayı takip eden seçimli Kurultaya kadar devam eder. Bu süre zarfında, istifa ve diğer sebeplerle Kurul’da meydana gelecek boşalmalar, sıradaki aynı kuşaktan yedek üyenin Genel Başkan’ın göreve davetiyle tamamlanır.

d) Boşalan üyenin yerine çağrılan kişi, yapılacak ilk seçimli Kurultaya kadar Kurul’da görev yapar.

e) GİK en az üye tamsayısının salt çoğunluğuyla ayda bir defa olağan toplanır. Olağanüstü toplantı yeter sayısı da salt çoğunluktur.

f) Üyelerinin sekizde birinin yazılı talebiyle, gündem teklifinde bulunulabilir. Gündem teklifleri toplantıdan en az bir gün önceden Genel Sekreterliğe yapılır.

g) Toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar alır. Olağanüstü toplantılarda da kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır.

h) Genel Başkan’ın çağrısı veya Genel İdare Kurulu üyelerinin dörtte birinin yazılı talebiyle olağanüstü toplanır.

i) Kurul üyelerine, toplantıda görüşülecek ve oylama yapılacak konular hakkında yazılı bilgi ve varsa, konuya ilişkin evrakın suretleri verilir. Aksine karar/talep/hüküm yoksa oylamalar açık oyla gerçekleştirilir. Oylama sonucunun eşit olması halinde, Genel Başkan’ın tercihte bulunduğu tarafın görüşü benimsenmiş sayılır.

j) Geçerli bir mazeret belirtmeksizin olağan ya da olağanüstü 2 (iki) toplantıya aralıksız veya yılda 4 (dört) toplantıya katılmayan üye, GİK üyeliğinden istifa etmiş sayılır.

k) Genel İdare Kurulu ve Merkez Disiplin Kurulu’na, adaylık tarihinde milletvekili sıfatı taşıyanlar aday olamazlar.

l) Bir kişi üst üste veya ara vererek Olağan Kurultaylarda en fazla 2 (iki) dönem Genel İdare Kurulu’na seçilebilir. İkinci dönemi sonunda yapılacak yeni Kurultay öncesi, toplamda fiilen 6 (altı) yıl GİK üyeliği yapmamış üyeler, en fazla bir kez daha GİK üyesi seçilebilirler. Yedekten çağırılarak yapılmış 2 (iki) yıldan az üyelikler ile Kurucu dönemdeki üyelik fiili süreye eklenir ancak dönem olarak sayılmaz. Ay hesabında, gün alınmış ay tam ay sayılır.

Genel İdare Kurulu’nun, görev, yetki ve sorumlulukları

a) Kurultay kararlarını uygulamak;

b) Kurultayın başlangıç tarihini, takvimini ve gündemini belirleyip ilan etmek;

c) İl kongrelerinin tarihlerine karar vermek;

d) İl ve ilçe yönetim kurullarının üye sayılarını, her olağan Kurultay takvimi ilanını takip eden 5 (beş) gün içerisinde, gerektiğinde bir üst cetvele yükselterek veya bir alt cetvele düşürerek tespit ve ilan etmek,

e) Kanun’a göre Parti teşkilatının kabul edebileceği gelirlerin alt ve üst sınırlarını belirlemek. Her yılın başında yıllık üyelik aidatını kanunî sınırlar içerisinde kalmak kaydıyla güncellemek;

f) Kanun’da ve bu Tüzükte gösterilen esaslar çerçevesinde Parti gelirlerini artırmak için gerekli tedbirleri almak ve çalışmalarda bulunmak;

g) Partinin amaç ve faaliyetleri için gerekli olan taşınır ve taşınmazları satın almak veya kiralamak; maliki olduğu taşınır ve taşınmaz mal varlığını satmak, kiralamak, her çeşit takyit yaptırmak ve gerektiğinde tüm bu yetkilerini belli süre için Başkanlık Divanı’na devretmek;

h) Parti faaliyetlerinin yürütülmesi için hazırlanan çalışma programlarını onaylamak ve bu programları yürütecek çeşitli ihtisas komisyonlarının oluşturulmasına karar vermek;

i) Cumhurbaşkanı, Milletvekili genel veya ara seçimleri ile mahalli seçimlere katılıp katılmamaya veya kısmen katılmaya -varsa- genişletilmiş genel istişare toplantısında konu hakkında alınmış tavsiye kararı ve Yüksek İstişare Kurulu’nun yazılı raporunu da dikkate alarak karar vermek;

j) Diğer siyasi partilerle, kanunlar çerçevesinde yapılabilecek görüşmeleri, görüşmelerin içeriğini ve ortaklaşa yapılacak çalışmaları onaylamak veya bu çalışmaların sonlandırılmasına -varsa- genişletilmiş genel istişare toplantısında konu hakkında alınmış tavsiye kararı ve Yüksek İstişare Kurulu’nun yazılı raporunu da dikkate alarak karar vermek;

k) Seçim çevrelerinde ön inceleme sonunda aday adaylığı uygun görülenler arasından adayların sıralaması için ön seçim, teşkilat yoklaması (aday yoklaması) ve merkez yoklaması usullerinden biri veya birkaçı veya tamamının uygulanabilmesine karar vermek;

l) Parti teşkilat kademelerinin Parti tüzel kişiliği adına yapacakları sözleşmelerle üstlenebilecekleri yükümlülüklerin sınırlarını önceden tespit, tayin ve ilan etmek: Gerekirse kademelerde anılan işler için belli kişi ya da kurullara “sınırlı-sorumlu” yetkiler vermek.

m) Partinin hazırlanan faaliyet raporuyla kesin hesabını Kurultaya sunmak üzere onaylamak;

n) Kanun’un 40.madde 1.fıkrasının tanıdığı hakka dayanarak; milletvekilliği ve belediye başkanlıklarıyla il genel meclisi ve belediye meclisi üyeliklerinde; gerekirse her bir seçim türü ve her bir seçim çevresi için ayrı ayrı olmak üzere; “adaylarda daha başka ne gibi şartlar bulunması gerektiğini” önceden tespit ve ilan etmek.

o) Yukarıdaki fıkra çerçevesinde, Belediye Meclisi üyeliklerinde, yörenin ekonomik, sosyal, kültürel ihtiyaç ve önceliklerine göre üye adaylarında bulunması gereken meslekî uzmanlık ve varsa diğer nitelikleri önceden tespit ve ilan etmek.

p) Uygulamada görülen aksaklıklar sonucu, Parti Tüzüğü ve Programında yapılması gereken değişiklikleri tespit etmek, değişiklik tekliflerini değerlendirmek ve bu tekliflerden uygun görülenlerin Kurultayın onayına sunulmasına karar vermek;

r) Gerek gördüğü hallerde yukarıdaki yetkilerini, oluşturacağı komisyonlar marifetiyle kullanmak,

s) Parti Tüzüğü ve Programının değiştirilmesi ve Partinin hukuki varlığına son verilmesi dışındaki bütün kararları almaktır. ş) Bu kararlar üye tam sayısının salt çoğunluğuyla alınır.

t) Partinin ilke ve kararlarına aykırı davranış ve faaliyetleri tespit edilen il ve ilçe yönetimlerine, gizli oylamada, Kurulun üçte iki çoğunluk kararıyla, kısmen veya tamamen işten el çektirilebilir. GİK aynı usulle iki olağan toplantısı arasındaki süre için, gerek görmesi halinde bu yetkisini üçte iki oy çoğunluğu ile Başkanlık Divanı’na devredebilir. Kurulun ilk toplantısında Başkanlık Divanı’nın kararı üçte iki çoğunlukla ret edilirse, ilgili el çektirmenin yürütmesi durdurulmuş olur.

u) Delege ve organ seçimlerinde, Kanun ve Tüzüğün hükümlerine aykırılık olduğunun gözlemci raporu ile tespit edilmesi halinde ilçe, il ve kurultay delege seçimleri ile ilçe ve il organ seçimlerini, ilçe ve il ölçeğine göre kısmen veya tamamen iptal edip yeniden yapılmasına, üye tam sayısının üçte iki çoğunluğuyla karar verebilir. Merkez Üyelik Birimi Genel Merkez Üyelik Birimi GİK içerisinden oluşturulmuş, özel görev tanımına sahip daimî bir merkez icra organıdır. Tüzüğün 11.maddesinde anlatıldığı isim, nitelik, şekil ve sayıda kurulur ve azami sürede nöbetleşe çalışarak Genel Merkezde kendisine ulaşan üyelik başvurularını, Tüzükte belirlenen şekilde aksatmadan neticelendirir. Birimin yedek üyesi yoktur. Birim üyeleri, ret ettikleri üyelik başvurularının, itiraz sonucu Genel İdare Kurulunda gerçekleşecek yeniden görüşülmesine ve bu konudaki kesin karar oylamasına katılamazlar.

 

Merkez Disiplin Kurulu

MADDE 17 - Merkez Disiplin Kurulu, Partinin en üst disiplin kurulu olup Kurultay tarafından gizli oyla seçilen 12 (on iki) asıl ve 6 (altı) yedek üyeden oluşur. Üyelerinin niteliği, seçim ve çalışma usulü ile disiplin işleri ile ilgili diğer hususlar, işbu Tüzüğün İKİNCİ KISIM SEKİZİNCİ BÖLÜM’ÜNDE anlatıldığı gibidir. Kurul üyeleri, seçimden sonraki ilk toplantılarında kendi aralarından başkan, başkan vekili ve kurul sekreteri seçerek Merkez Disiplin Kurulu Başkanlık Divanı’nı oluştururlar.

 

Genişletilmiş genel istişare görüşmeleri ya da toplantısı

MADDE 18 - Anayasa değişikliği, referandumlar, savaş hali ilânı, hükümet kurma, hükümete katılma, güven ya da güvensizlik oyu verme, seçimlere kısmen veya tamamen katılıp katılmama, sine-i millete dönme gibi, Partinin siyasetinde dönüm noktası sayılabilecek kararlarının alınması öncesinde “genişletilmiş genel istişare” görüşmeleri ya da toplantısı yapılır. Sayılan sebeplerden herhangi biri olmasa da yılda bir kere “genişletilmiş genel istişare” gerçekleştirilerek Parti faaliyetlerinin genel seyri gözden geçirilir; kademelerin yatay iletişimi sağlanarak örnek faaliyetlerin tanıtımı, ödüllendirilmesi ve yaygınlaşması hedeflenir. Böylece, Partiye sahanın gözüyle bakılmaya çalışılır. Aksi yönde bir karar olmadıkça Ankara’da gerçekleştirilecek ve tam gün sürebilecek bu toplantının tarihine, yerine ve gündemine GİK karar verir. Katılımcılara gündeme bağlı kalmak şartıyla eşit sürelerde söz verilir. Gündem dışı konuşma kesinlikle yapılamaz. Genişletilmiş genel istişare toplantısında, bağlı yan kuruluşları dâhil her teşkilatı sadece ilgili teşkilatın il başkanı veya ilçe başkanı temsil eder ve söz alabilir. Yurt dışı temsilcilik yetkilileri ülkeler bazında birer temsilci, Partili belediye başkanları bizzat, il genel ve belediye meclisi gruplarını temsilen de yetkilendirilmiş birer üye toplantıya katılabilir ve söz alabilir. Toplantıya vekâleten katılanlar söz alamaz ancak teşkilatlarının gündem hakkındaki yazılı görüşünü bir tutanakla oturum başkanına teslim edebilirler. Genel Başkan dâhil seçilmiş ya da atanmış Merkez organları bu toplantıda dinleyip not almak üzere mutlaka temsil edilirler ancak söz almazlar. İl disiplin kurulu başkanları da toplantıya katılabilirler ancak söz almazlar. İstişare, bir karar toplantısı değildir. Toplantıda ifade edilen görüşler ilgili konuda temenni/tavsiye niteliğindedir, bağlayıcılığı yoktur. Toplantıya katılımcılar önceden kayıt yaptırarak ve kendi teşkilatlarının yazılı referanslarıyla girebilirler; sıfatı/görevi ne olursa olsun izleyici alınmaz, basına da kapalı olur. Partili bakan ve milletvekilleri de toplantıya katılabilirler ama söz almazlar. Toplantıyı Merkez Disiplin Kurulu başkanı veya yokluğunda görevlendirdiği bir üyesi açar. Gündem ve usul hakkında bilgi verilir. Açış konuşması yapılmaz. Öngörülen toplantı süresi belirlenip en fazla sekize bölünerek, oturumlar ve verilecek aralar katılımcılara duyurulur. Oturumları, aralarında anlaşıp dönüşümlü olarak Küme Eğitimcileri yönetirler. İlan edilmiş Kurultay takvimi içerisinde veya genel-yerel seçim takvimi yürürlükteyken genişletilmiş genel istişare toplantısı yapılmaz. Ancak öne alınmış seçim, erken seçim, ani/zorunlu seçim gibi durumlarda, hemen seçim takviminin başında, gerek duyulursa, toplantı, uzaktan iletişim araçlarıyla ve bölgeler bazında da yapılabilir. Genişletilmiş genel istişare toplantılarının tutanak özetleri genel sekreterlikçe tutulur. Tutanak özeti Merkez Disiplin Kurulu başkanı veya toplantıyı açan üye tarafından katılımcılara okunur. Gerek görürse Genel Başkanın gündem hakkındaki konuşmasıyla toplantı sona erer.